Bilimsel ve tıbbi araştırmaların yüzeysel olarak yapıldığı 15. yy ve 16. yy’da Avrupa’da cüzzam tehlikeli bir hastalık olarak tanınıyordu. Kitaplarda ve beyaz perdede de aynı şekilde aktarıldığından günümüzde de cüzzam ilk zamanlardaki gibi korkutucu olmaya devam etmektedir. Hastalığa neden olan “mycobakterium leprae” adındaki bakteri, birçok yönden tüberküloz basiline benzer. Bu bakteri aynı zamanda asite dayanıklı bir yapıya sahiptir.
Cüzzam, ender olarak bulaşan, salgınlar şeklinde rastlanmayan bir hastalıktır. Mikroplar vücuda girdikten hemen sonra belirtiler ortaya çıkmaz. Aksine, belirtilerin görülmeye başlanması için 3-5 sene gibi uzun bir dönem geçmesi gerekir. Hastalık belirtileri ve süreci cüzzam tiplerine göre farklı şekillerde ortaya çıkar.
Cüzzam hastalığının genel olarak iki türü vardır:
* Lepramatöz veya nodüler.
* Tüberküloid veya nöral.
Nodüler cüzzamın işaretleri
* Çoğunlukla tekrarlanan ateş krizleri ile ortaya çıkar.
* Yüzde kırmızıya yakın renkte görülen şişkinlikler bulunur.
* Hastalığın başlangıç döneminin ardından, gelişme süresinde şişkinlikler sertleşerek birleşir. Sertleşme sırasında ağrı oluşur.
* Yüzdeki şişkinliklere dokunulduğunda hasta bunu hissetmeyecektir.
* Yüzün dışında kulak, burun içi, önkol bölgelerinde ve apış aralarında da şişlikler görülür.
* Hastalığın ilerleyen aşamalarında yüz şiş ve yuvarlak bir görünüş alır. Gözler çukurlarına kaçmıştır; burun ise yassı görünümdedir.
* Dilde, gırtlakta ve boğazda çeşitli yaralar oluşur. Oluşan yaraların iyileşmesinin ardından, konumlarında sert bir kabuk kalacak ve şekil bozukluğu oluşacaktır.
Nöral cüzzamın belirtileri
* Cüzzam mikroplarının nöronlar üzerinde etkili olmaları halinde belirtiler “Nodüler cüzzamda görülenden daha farklı bir seyir izler.
* Sinirlerin tahrip olması sonucunda, kalçalarda ve vücudun farklı uzuvlarında erime görülür. Sinirlerin hasara uğradığı kısımlarda deri hissizleşir ve soluk bir görünüm alır.
* Daha sonraki dönemlerde ise çürümeler ve yaralar ortaya çıkar.
* El ve ayak parmaklarında kangren oluşur.
Ne yapmalı?
Cüzzam sanılanın aksine tedavisi mümkün olan bir hastalıktır. Günümüzde ülkemizde başarı ile tedavi uygulayan “lepra merkezleri” mevcuttur. Tedavi sürecinin başarılı olabilmesi için hastanın zamanında başvuru yapması ve erken teşhis çok önemlidir.
Cüzzam tedavisi ve riskler
Sülfanomit ve Streptomisin tipi ilâçlar farklı bulaşıcı hastalıklarda olduğu gibi cüzzam tedavisinde de kullanılabilir.
Hasta ile çok yakın temasta bulunmadığınız sürece bulaşma tehlikesi yoktur. Bu nedenle, tedavi sırasında hastayı ayırmaya gerek yoktur.
